آشنایی با حرفه زنبورداری و محصولات پیرامون آن

پرورش زنبورعسل از جمله حرفه‌های زنده‌پروری به شمار می‌رود که طی آن محصولاتی با هدف تامین نیاز انسان‌ها به مرحله تولید می‌رسد. کندوی عسل از بدنه، درب، کشو، هواکش و قاب‌های چوبی تشکیل شده و ساکنین آن زنبورهای کارگر، زنبور نر و زنبور ملکه می‌باشند. جمعیت ساکن کندوی عسل را کلنی یا تجمع می‌نامند. در واقع کندو خانه تجمع زنده زنبورها به حساب می‌آید و به آن تجمع کلنی می‌گویند. زنبورعسل دارای نژادهای مختلفی است و دو نوع کارنیکا و قفغازی از نژادهای مرسوم و پر طرفدار در این حرفه با توجه به اقلیم و آب‌وهوای ایران به شمار می‌رود. همچنین نژاد بومی هم یکی دیگر از نژادهای زنبورعسل می‌باشد که مربوط به اقلیم هر منطقه است و طی سالیان اخیر عمدتا منقرض گردیده‌اند. هرکدام از ساکنین کندوی عسل نقشی در تهیه تولید محصول را بر عهده دارند که عمده زحمات مربوط به تولید عسل بر عهده زنبور کارگر می‌باشد.

زنبور کارگر 2 معده دارد که یکی برای دخیره عسل و دیگری برای تغذیه و سوخت‌وساز بدن خود است. از جمله مسئولیت‌هایی که بر عهده زنبور کارگر می‌باشد می‌توان به:

  1. خارج شدن از کندو به‌صورت روزانه تا شعاع 3 کیلومتر از هر طرف کندو (قطر 6 کیلومتر) با هدف جمع‌آوری شهد و تهیه عسل - زنبورعسل با عملیات پرواز شهدی که در بدن خود ذخیره کرده را تصفیه و تبدیل به عسل نموده و سپس آن را از طریق معده اول که به کیسه عسلی یا چینه‌دار معروف است آن را به داخل شبکه‌های قاب داخل کندو تزریق می‌کند.
  2. تامین غذای موردنیاز ملکه موسوم به (ژل رویال) از طریق جمع‌آوری شهد و فرآوری خاص در معده خود به‌منظور تولید ژل رویال.

      3. کمک به ملکه در پلمپ کردن و پوشاندن لایه نهایی هر قاب (اصطلاحا تکمیل قاب با پر شدن عسل).

      4. تامین و تهیه بره موم به‌منظور جلوگیری از ورود آفت به کندو و مراقبت‌های مربوط به کندو.

      5. نگهبانی از کندو در محل ورودی و جلوگیری از ورود زنبورهای آلوده و دشمن.

  1. تلاش برای از بین بردن آلودگی‌ها و آسیب‌های داخل کندو مانند هرزبافی موم، مبارزه با آفت‌های موم همچون کنه و لکه‌های چرکی که گاها بر روی قاب پدیدار می‌شود.
  2. مراقبت از زنبور ملکه و تامین مقدمات به‌منظور تخم‌گذاری ملکه با هدف تولید ملکه جدید (یکی از شبکه‌های چندضلعی که قرار است تخم ملکه جدید در آن قرار بگیرد توسط زنبورهای کارگر ارتفاع و آماده‌سازی می‌گردد)

زنبور ملکه نقش فرماندهی کندو را بر عهده دارد و از جمله فعالیت‌هایی که بر عهده دارد می‌توان به:

  1. نظارت و فرماندهی کندو
  2. تنظیم جمعیت از طریق تخم‌گذاری
  1. پلمپ نمودن قاب‌های عسل آماده داخل کندو

از جمله محصولات تولیدی حوزه زنبورداری می‌توان به: 

  1. عسل

     2. بره موم: آنتی اکسیدان، محافظ کندو، درمانگر سرطان 

     3. موم 

     4. گرده گل

  1. ژل رویال: غذای ملکه، اکسیر جوانی، درمانگر

  در حرفه زنبورداری به‌منظور برداشت عسل اقداماتی همچون کوچ، قرار دادن کندو در محل‌های مناسب تولید محصول و مراقبت از کندو صورت می‌پذیرد.

کوچ یکی از اقدامات مهم زنبورداری به‌منظور تولید محصول به شمار می‌رود.

کوچ نمودن تابع شرایط و مقدماتی می‌باشد که زنبوردار با توجه به شرایط و وضعیت کندوها اقدام به نوع و زمان کوچ می‌نماید. به‌طور مثال برای کوچ به منطقه جنوب کشور در فصل زمستان و برداشت عسل مربوط به منطقه جنوب کشور می‌بایست کلنی در انتهای فصل پاییز آمادگی‌های لازم را در خصوص کوچ نظیر بالابردن جمعیت کندو از طریق استراحت دادن به کندو و نکات فنی مربوط به زنبورداری انجام داد تا در نهایت کوچ موفقی حاصل گردد.

هر منطقه از کشور شرایط خاص خود را برای کوچ به دنبال دارد. به‌طور مثال:  

  1. منطقه شمال‌غرب ایران زمینه تولید مناسب عسل سردسیری با درصد رطوبت بالاتر و عطر و بو و طعم بالاتری برخوردار است. عسل گشنیز و برخی دیگر از عسل‌های مناطق سردسیری نظیر یونجه از محصولات این مناطق به حساب می‌آید.
  2. مناطق مرکزی ایران خواستگاه عسل‌های معتدل و با تمایل طبع گرمسیری نظیر گون، زول و... می‌باشد.

     3 . مناطق جنوب‌غرب و جنوب کشور خواستگاه تولید عسل‌های مناطق گرمسیری نظیر عسل تیغ، تجگ و کلپوره می‌باشد.

  1. مناطق شمالی ایران خواستگاه تولید عسل‌هایی نظیر پنبه، آویشن می‌باشد.
  2. مناطق شمال‌شرق و شرق ایران تولیدات مناطق گرم و خشک نظیر عناب و... می‌باشد.

 

 

     

Leave your comment